Trzy kontrole przed wjazdem do Szwajcarii

Przed przyjęciem zlecenia sprawdź kolejno trzy elementy:

1. Zacznij od trasy: import, eksport czy tranzyt?

Rozporządzenie (UE) 2024/1157 obowiązuje po stronie unijnej, ale nie obowiązuje bezpośrednio w Szwajcarii. Po stronie szwajcarskiej stosuje się przede wszystkim przepisy o przemieszczaniu odpadów VeVA/OMW, Konwencję bazylejską i decyzję OECD. Nowe reguły unijne wpływają jednak na przewozy z UE do Szwajcarii i z powrotem. BAFU: wpływ nowych przepisów UE na Szwajcarię (lipiec 2026).

2. Sprawdź odpad: kiedy Annex VII, a kiedy zgoda?

Najpierw ustal kod z wykazu odpadów, rzeczywisty skład, ewentualne zanieczyszczenia, odpowiedni wpis Basel/OECD i planowaną operację odzysku lub unieszkodliwienia. Sam sześciocyfrowy kod EWC/LoW ani brak gwiazdki przy kodzie nie dają prawa do jazdy na Annex VII. Zweryfikuj również krajowe zasady szwajcarskie dla „special waste” i „other waste subject to control” – mogą wymagać zgody BAFU mimo wpisu do wykazu zielonego. BAFU: przewodnik po przemieszczaniu odpadów, rozdz. 3–6.

Przy przywozie do Szwajcarii zasadą jest zgoda BAFU (art. 22 VeVA). Istotny wyjątek dotyczy określonych odpadów przywożonych z UE/OECD do odzysku: muszą znajdować się na zielonej liście OECD i nie być odpadami kontrolowanymi na podstawie art. 14 ust. 3 VeVA. Przy wywozie ze Szwajcarii zasadą jest zezwolenie BAFU (art. 15 VeVA), z odpowiadającym mu wyjątkiem dla określonych odpadów z zielonej listy kierowanych do odzysku w UE/OECD. Jeśli wymagana jest procedura zgody, sam Annex VII nie wystarczy.

Jeżeli trasa biegnie przez Szwajcarię, art. 29 VeVA zasadniczo wymaga powiadomienia BAFU; w odniesieniu do notyfikowanej przesyłki urząd może sprzeciwić się tranzytowi w ciągu 30 dni od potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia przez organ państwa przeznaczenia. Zgoda tranzytowa jest zwykle milcząca. Wyjątek od szwajcarskiego powiadomienia dotyczy tranzytu do odzysku odpadów z zielonej listy OECD lub listy B Konwencji bazylejskiej. Brak szwajcarskiego powiadomienia nie przesądza automatycznie o trybie wymaganym przez państwa UE. BAFU: zasady tranzytu, rozdz. 6.

3. Co musi przygotować przewoźnik?

• Dokument odpadowy: nowy wzór Annex VII dla rzeczywiście dopuszczonej procedury informacyjnej oraz wymagana umowa z art. 18, albo dokument przemieszczenia i zgody dla przesyłki notyfikowanej. Szwajcarski BAFU udostępnia nowy formularz Annex VII i wzór umowy. Formularz i umowa BAFU.
• Odprawa celna: przemieszczenie odpadu przez szwajcarską granicę trzeba odpowiednio zadeklarować; dla odpadów kontrolowanych dane ze zgody/notyfikacji mają znaczenie dla dokumentacji celnej. W tranzycie odpady specjalne deklaruje się jako takie. BAFU: rozdz. 6 i 9.
• Wymagania w UE: sprawdź krajowe uprawnienia przewoźnika w każdym państwie UE na trasie. BAFU potwierdza, że przewoźnicy fizycznie działający na terytorium UE powinni zarejestrować się w DIWASS. Przy rejestracji wybierz właściwy organ UE do zatwierdzenia; nie wybieraj BAFU, bo nie zatwierdza kont w DIWASS. BAFU: pkt 6–7.
• ADR/SDR: sprawdź osobno, czy konkretny ładunek jest towarem niebezpiecznym w transporcie. Sam status odpadu kontrolowanego lub niebezpiecznego nie odpowiada automatycznie na pytanie o ADR. BAFU: rozdz. 9.2.

W 2026 r. szwajcarskie firmy mogą nadal sporządzać i podpisywać papierowy Annex VII oraz przesyłać go partnerom; w okresie 21 maja–31 grudnia 2026 r. po stronie unijnej funkcjonuje przejściowa obsługa papierowa dla art. 18. Dla kolejnych przewozów planowanych na 2027 r. sprawdź elektroniczny obieg po stronie UE i dostęp uczestników do DIWASS; szwajcarska możliwość używania papieru nie stanowi ogólnego zwolnienia z obowiązków unijnych. BAFU: pkt 4 i 6.

W transporcie drogowym zagranicznemu przewoźnikowi nie wolno wykonywać krajowego kabotażu pomiędzy dwoma punktami w Szwajcarii; ograniczenie dotyczy również odpadów. Międzynarodowy załadunek w Szwajcarii i wywóz za granicę to inna sytuacja. BAFU: rozdz. 9.3.

4. Dwa szczegóły, które zmieniają decyzję

B3011: ten sam odpad, różne kierunki

BAFU wyraźnie wskazuje, że od 21 maja 2026 r. wywóz odpadów tworzyw sztucznych objętych wpisem B3011 z UE do Szwajcarii podlega po stronie UE uprzedniemu pisemnemu zgłoszeniu i zgodzie na podstawie art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2024/1157. Jednocześnie według BAFU Szwajcaria może przyjąć taki odpad bez własnej zgody na import i nie prowadzi po swojej stronie tej notyfikacji. W kierunku CH → UE BAFU dopuszcza dla B3011 tryb Annex VII, o ile pozostałe warunki danej przesyłki są spełnione. Nie wpisuj zatem automatycznie „B3011 = Annex VII” bez podania kierunku i analizy składu. BAFU: pkt 8.

Kontrola instalacji przy wywozie z UE od 2027 r.

Według informacji BAFU od 21 maja 2027 r. wywóz odpadów z UE do szwajcarskiej instalacji odzysku ma wymagać audytu instalacji potwierdzającego prawidłowe gospodarowanie odpadami; obowiązek zapewnienia audytu spoczywa na podmiocie eksportującym z UE. BAFU wskazywał w lipcu 2026 r., że nie ma umowy UE–Szwajcaria znoszącej ten wymóg; przed wysyłką po tej dacie sprawdź aktualną sytuację. BAFU: pkt 9.

Osobne przepisy dotyczą zmieszanych odpadów komunalnych kierowanych z UE do Szwajcarii na odzysk: rozporządzenie (UE) 2026/1703 wprowadziło wyjątek dla takiego wywozu, który wszedł w życie 30 lipca 2026 r. Tego wyjątku nie należy odczytywać jako ogólnego zwolnienia z procedury zgłoszenia i zgody. Komisja Europejska: zmiana dotycząca Szwajcarii.

Checklista przed przyjęciem zlecenia

• ☐ Znam kraj i adres załadunku, rozładunku oraz wszystkie państwa tranzytu.
• ☐ Mam kod odpadu, opis składu, wpis Basel/OECD, informacje o zanieczyszczeniach i cel operacji.
• ☐ Sprawdziłem, czy w CH odpad podlega własnej kontroli i czy w każdej jurysdykcji potrzebna jest zgoda.
• ☐ Zweryfikowałem kierunkowe przepisy dla B3011, jeśli to odpad tworzyw.
• ☐ Mam właściwy Annex VII i umowę albo ważną notyfikację, zgody i dokument przemieszczenia.
• ☐ Przygotowałem odprawę i dokumenty celne; sprawdziłem unijne uprawnienia i DIWASS.
• ☐ Sprawdziłem ADR/SDR i wykluczyłem niedozwolony kabotaż na terenie CH.

FAQ – najczęstsze pytania

Masz konkretną trasę przez Szwajcarię?

Prześlij kod odpadu, opis i skład, kraj załadunku i rozładunku, państwa tranzytu oraz planowany proces w instalacji. Permitra pomoże ustalić właściwą procedurę i dokumenty przed przyjęciem pierwszego zlecenia.

Oficjalne źródła i dalsza lektura

1. BAFU, wpływ rozporządzenia (UE) 2024/1157 na Szwajcarię, lipiec 2026.
2. BAFU, Transboundary movement of waste, wydanie 2025.
3. BAFU, formularz Annex VII i wzór umowy art. 18.
4. BAFU, brak szwajcarskiej rejestracji przewoźników odpadów.
5. Komisja Europejska, rozporządzenie 2026/1703 dotyczące Szwajcarii.