Vergunning voor afvaltransport in België – drie gewesten, drie systemen

In België is het afvalbeheer een gewestelijke bevoegdheid. Elk gewest heeft een eigen rechtsakt, een eigen instantie en een eigen register van vervoerders. Bij invoer en uitvoer van afval zijn dezelfde gewestelijke instanties de bevoegde autoriteiten in de zin van Verordening (EU) 2024/1157. Een uitzondering is doorvoer in de kennisgevingsprocedure, waarvoor een gemeenschappelijke interregionale instantie bevoegd is (punt 05).

Wie zegt „ik heb een vergunning voor België”, moet dus verduidelijken op welk gewest het document betrekking heeft en voor welk soort afval het geldt.

Volgens artikel 6.1.2.1 VLAREMA moet een afvalvervoerder beschikken over een registratie als vervoerder. Vervoerder in de zin van VLAREMA is een entiteit die beroepsmatig afval vervoert in opdracht van derden (art. 1.2.1). De registratie is 10 jaar geldig (art. 6.1.2.3) en kan niet worden overgedragen aan een andere entiteit (art. 6.1.2.4). De bepalingen over de registratie als vervoerder maken geen onderscheid tussen gevaarlijk en ander afval; bij gevaarlijk afval komen daar de ADR-vereisten bij.

Als een transportbedrijf zelf afval inzamelt, er handel in drijft of bemiddelt in afval dat uit Vlaanderen of binnen Vlaanderen wordt vervoerd, schrijven de voorschriften voor dat dat bedrijf zich registreert als inzamelaar, handelaar of makelaar (art. 6.1.3.1).

Bij het vervoer van afval in Vlaanderen is het identificatieformulier het vervoersdocument. Sinds 1 januari 2023 moet dit een digitaal formulier zijn uit een door OVAM goedgekeurd systeem (art. 6.1.1.2 en 6.1.5.1 VLAREMA).

In Wallonië is een afvalactiviteit waarvoor een registratie of een erkenning (agrément) vereist is, pas toegestaan nadat die is verkregen (art. 83 van het decreet van 9.03.2023). Dergelijke bevoegdheden worden in beginsel afgegeven voor maximaal 5 jaar (art. 84) en kunnen niet worden overgedragen aan een andere entiteit (art. 83).

De eerdere informatie dat de Waalse registratie van onbeperkte duur is, is achterhaald.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt het register van afvalvervoerders bijgehouden door Bruxelles Environnement (Leefmilieu Brussel). Een registratie is nodig voor wie beroepsmatig afval vervoert in opdracht van derden. De Brusselse registratie geldt voor zowel niet-gevaarlijk als gevaarlijk afval.

De registratie is van onbeperkte duur, maar de vervoerder bevestigt om de 5 jaar dat hij zijn activiteit voortzet.

Sinds 21 mei 2026 wordt de overbrenging van afvalstoffen tussen staten geregeld door Verordening (EU) 2024/1157. De gewestelijke registratie van de vervoerder en de zendingsprocedure zijn twee afzonderlijke zaken: de ene vervangt de andere niet.

• Annex VII (art. 18): in aanmerking komend afval dat voor nuttige toepassing is bestemd. Het document wordt door alle betrokken partijen ingevuld en de organisator heeft een overeenkomst met de ontvanger. Als de informatie niet online beschikbaar is, zorgen de organisator en de vervoerder ervoor dat zij op een andere wijze in het voertuig aanwezig is.
• Kennisgeving: voor het transport is voorafgaande toestemming van de bevoegde autoriteiten vereist. Bij invoer en uitvoer zijn dat OVAM, SPW of Bruxelles Environnement. Bij doorvoer door België is dat de Commission interrégionale de l’Emballage (CIE/IVC).
• DIWASS: OVAM meldt dat het elektronische Annex VII verplicht is vanaf 1 januari 2027 en dat de transportmeldingen in de kennisgevingsprocedure sinds 21 mei 2026 digitaal zijn. De vervoerder die het transport uitvoert, moet in het document worden vermeld.

Een bredere context voor een route door meerdere staten: Afvaltransport door Europa in 2026/2027.

Controles op afvaltransport worden uitgevoerd door de gewestelijke milieu-inspectiediensten: in Vlaanderen het Departement Omgeving, in Wallonië het departement politie en controles van de SPW, in Brussel Bruxelles Environnement. Zij controleren de bevoegdheid van de vervoerder in het betrokken gewest, het vervoersdocument en de overeenstemming ervan met de lading.

Sancties. Verordening 2024/1157 (art. 63) verplicht de lidstaten tot doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties, ten minste geldboeten en de intrekking of schorsing van bevoegdheden. In Wallonië kan een registratie of erkenning voor maximaal 6 maanden worden geschorst of worden ingetrokken (art. 86 van het decreet). Bedragen vermelden wij niet, omdat die afhangen van de regelgeving van het gewest en van de omstandigheden van de zaak.

• Reikwijdte van de registratie. Welke gewestelijke registraties nodig zijn, hangt onder meer af van de gewesten op de route, de aard van het afval en de bevoegdheden die het bedrijf al bezit. Het antwoord wordt individueel vastgesteld voor het bedrijfsmodel van de onderneming.
• Classificatie van het afval. In Wallonië hangt de soort bevoegdheid (registratie of erkenning) ervan af of het afval gevaarlijk is. Een fout in de classificatie betekent het ontbreken van de juiste bevoegdheid.
• Vervoerder of organisator? Een bedrijf dat zelf afval inzamelt, er handel in drijft of erin bemiddelt, kan andere bevoegdheden nodig hebben dan een vervoerder die in opdracht handelt.
• Papieren Annex VII in 2026. Het uitstel tot 31.12.2026 is aangekondigd door OVAM. Bij een route vanuit Wallonië of Brussel en door andere staten telt het standpunt van elke bevoegde autoriteit.