Zezwolenie na transport odpadów w Czechach

Podstawą jest czeska ustawa o odpadach nr 541/2020 Sb. (zákon o odpadech), obowiązująca od 1 stycznia 2021 r., oraz rozporządzenie wykonawcze nr 273/2021 Sb. o szczegółach postępowania z odpadami. Ustawa nie przewiduje dla przewoźnika decyzji o zezwoleniu w polskim rozumieniu. Przewoźnik (dopravce odpadu) ma obowiązek zgłosić (ohlásit) swoją działalność przed jej rozpoczęciem. Po zgłoszeniu firma trafia do publicznego wykazu przewoźników odpadów. W praktyce to właśnie zgłoszenie nazywa się „czeskim zezwoleniem”.

Zgłoszenie dotyczy firmy, a nie konkretnego pojazdu ani konkretnego ładunku. Wymagania dla pojazdu i przesyłki opisujemy w sekcjach 03 i 04.

Ustawa definiuje przewoźnika odpadów jako osobę prawną lub przedsiębiorcę, który wykonuje transport na potrzeby innych, przewozi odpad, którego nie jest wytwórcą, i nie wozi go do ani z własnej instalacji przetwarzania odpadów (§3 ust. 2 lit. f). Firma transportowa świadcząca usługę przewozu odpadów dla klientów mieści się w tej definicji. Siedziba firmy nie ma znaczenia, bo ustawa wprost przewiduje organ dla przewoźników z siedzibą poza Czechami.

Pojazd przewożący odpady po drogach publicznych oznacza się dwiema białymi, odblaskowymi tablicami „A” (§46 ust. 2 lit. c ustawy i §17 rozporządzenia 273/2021). Tablica ma 40 cm szerokości, co najmniej 30 cm wysokości i czarną literę „A” o wysokości 20 cm i grubości 2 cm. Jedną tablicę umieszcza się z przodu, drugą z tyłu, a w zestawie z przyczepą z tyłu przyczepy. Obowiązek nie dotyczy pojazdów kategorii M1 i N1. Tablice „A” nie zastępują oznakowania ADR.

Przewoźnik ma też obowiązki wobec kierowcy (§46 ust. 2):

• poinformować kierowcę, że przewozi odpad;
• wyposażyć kierowcę w dokument, który wskazuje rodzaj i kategorię odpadu, jego właściciela oraz instalację lub zakład docelowy, i zadbać, aby ten dokument towarzyszył odpadom przez cały przewóz.

Wszyscy uczestnicy przewozu muszą okazać na wezwanie organu kontroli dokumenty przesyłki i przechowywać je przez 5 lat od rozpoczęcia przewozu (§46 ust. 1 lit. b–c). Przewóz odpadów na terytorium Czech nie może trwać dłużej niż 48 godzin, a przy odpadach medycznych, weterynaryjnych i innych biologicznych dłużej niż 24 godziny (§46 ust. 3).

Czeskie zgłoszenie dotyczy przewoźnika. Procedurę dla konkretnej przesyłki określa rozporządzenie (UE) 2024/1157, stosowane od 21 maja 2026 r. Przy kwalifikujących się odpadach przeznaczonych do odzysku jest to Annex VII (art. 18), w innych przypadkach uprzednie pisemne zgłoszenie i zgoda (notyfikacja). Informacje o przesyłce udostępnia się elektronicznie w unijnym systemie DIWASS. Czeska ustawa definiuje przemieszczanie transgraniczne jako przewóz do Czech, z Czech albo przez Czechy (§3 ust. 1 lit. w).

Czeska ustawa w części dotyczącej przemieszczeń wciąż odsyła do uchylonego rozporządzenia 1013/2006. Takie odesłania czyta się jako odesłania do rozporządzenia 2024/1157 (art. 85 ust. 8 rozporządzenia 2024/1157).

Wykroczenia administracyjne z ustawy o odpadach rozpoznaje przede wszystkim Czeska Inspekcja Środowiska (Česká inspekce životního prostředí, ČIŽP), a część z nich także urzędy gmin o rozszerzonych kompetencjach (§123). Przy przemieszczeniach transgranicznych urząd celny zatrzymuje odpad, opakowanie lub pojazd, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie poważnego naruszenia rozporządzenia UE o przemieszczaniu odpadów lub czeskiej ustawy oraz podejrzenie nielegalnego przemieszczenia albo przewozu niezgodnego ze zgodą ministerstwa (§137).

Wysokość kary w konkretnej sprawie ustala organ. Skutek praktyczny bywa poważniejszy niż sama kara: zatrzymany pojazd i niedowieziony ładunek.

Wymagania w innych krajach na trasie opisujemy w przeglądzie Transport odpadów po Europie w 2026/2027.