English 
Deutsch 
Español 
Français 
Italiano 
Nederlands 
Čeština 
Română 
Lietuviškai 
Українська 
Permitra • Szwecja • 2026–2027
Zezwolenie na transport odpadów w Szwecji – avfallsförordningen i Länsstyrelsen
Wozisz odpady do Szwecji albo ze Szwecji? Wyjaśniamy, kto potrzebuje szwedzkiego zezwolenia, czym różni się zezwolenie na odpady niebezpieczne od zezwolenia na pozostałe odpady, jak wygląda tranzyt i czego oczekuje urząd od przewoźnika.
- Avfallsförordningen (2020:614)
- Miljöbalken
- Rozporządzenie (UE) 2024/1157
Najkrótsza odpowiedź
Tak, przewoźnik z Polski potrzebuje szwedzkiego zezwolenia
Zawodowy przewóz odpadów w Szwecji wymaga szczególnego zezwolenia (särskilt tillstånd) z 5 rozdziału szwedzkiego rozporządzenia o odpadach. Dotyczy to także firm z siedzibą za granicą. Zezwolenie wydaje Länsstyrelsen (wojewódzka rada administracyjna) i obowiązuje ono w całej Szwecji.
Wyjątek: według Länsstyrelsen przy samym tranzycie przez Szwecję zezwolenie nie jest potrzebne.
Przed przyjęciem zlecenia
Trzy osobne pytania
- Trasa: załadunek lub rozładunek w Szwecji czy tranzyt?
- Odpad: niebezpieczny czy nie?
- Przesyłka: Annex VII czy notyfikacja?
Krajowy system: zezwolenie z 5 kap. avfallsförordningen
Podstawą jest szwedzki kodeks środowiskowy (miljöbalken) i wydane na jego podstawie rozporządzenie o odpadach (avfallsförordningen, SFS 2020:614). Według 5 kap. 1 § zawodowy transport odpadów wymaga szczególnego zezwolenia, bez względu na to, czy odpady są niebezpieczne. Różnice dotyczą zakresu i okresu ważności.
| Element | Odpady inne niż niebezpieczne | Odpady niebezpieczne |
|---|---|---|
| Podstawa | 5 kap. 1 § avfallsförordningen – szczególne zezwolenie na zawodowy transport odpadów | |
| Zakres | Zezwolenie na odpady inne niż niebezpieczne nie obejmuje odpadów niebezpiecznych | Może dotyczyć określonych rodzajów odpadów niebezpiecznych albo odpadów niebezpiecznych ogólnie (5 kap. 4 §) |
| Ważność | Okres określa decyzja: zwykle do odwołania (tills vidare), możliwe też na czas określony | Na czas określony, najwyżej 5 lat (5 kap. 4 §) |
| Organ | Länsstyrelsen. Dla firmy z siedzibą i główną działalnością za granicą: länsstyrelse w jednym z województw, w których odpady są odbierane lub dostarczane (5 kap. 5 §) | |
| Zasięg | Cała Szwecja – jedno zezwolenie, bez osobnych zezwoleń w poszczególnych województwach | |
Zezwolenie wydaje się w formie decyzji z warunkami (villkor), które przewoźnik musi spełniać przez cały czas działalności. W decyzji wymienione są też rodzaje transportu, na które je wydano. Firmy z ważnym zezwoleniem trafiają do publicznego rejestru przewoźników odpadów, który prowadzą länsstyrelser (5 kap. 16 §). Rejestr może sprawdzić policja, inne urzędy i każdy kontrahent.
Kogo dotyczy i jakie są wyjątki
Zezwolenia potrzebuje każdy, kto przewozi odpady zawodowo (yrkesmässigt), czyli świadczy usługę transportu cudzych odpadów. Firma, która wozi odpady z własnej działalności, potrzebuje zezwolenia po przekroczeniu progów z 5 kap. 1 § pkt 2: ponad 10 t lub 50 m³ odpadów rocznie, ponad 100 kg lub 100 l odpadów niebezpiecznych rocznie, a także zawsze przy odpadach z rtęcią, cyjankami, kadmem lub PCB.
Przejazd przez Szwecję
Länsstyrelsen informuje firmy zagraniczne, że przy transporcie tranzytowym zezwolenie nie jest potrzebne. Przesyłka nadal musi mieć dokumenty wymagane przez rozporządzenie (UE) 2024/1157.
Wybrane odpady niebezpieczne
Obowiązek zezwolenia nie obejmuje kilku rodzajów odpadów wymienionych w 5 kap. 2 §, m.in. odpadów zawierających azbest, odpadów zakaźnych i części pozostałości po spalaniu odpadów komunalnych.
Osobny zakres i kwalifikacje
Do przewozu odpadów niebezpiecznych potrzebne jest zezwolenie obejmujące ten zakres. Urząd oczekuje wtedy wykazania kwalifikacji kierowców w zakresie ADR.
Zezwolenie odpadowe nie zastępuje uprawnień przewozowych. Według 5 kap. 3 § firma musi mieć też zezwolenia wymagane przez inne przepisy. Dla przewoźnika z UE jest to przede wszystkim licencja wspólnotowa.
Czego oczekuje urząd od przewoźnika
Zezwolenie można wydać tylko firmie, która ma zasoby kadrowe, techniczne i finansowe do przewozu odpadów w sposób bezpieczny dla zdrowia i środowiska (5 kap. 3 §). Decyzja zawiera warunki, które w praktyce dotyczą kilku obszarów:
- Dokument w pojeździe: kopia zezwolenia (po szwedzku) w każdym pojeździe, który przewozi odpady.
- Ubezpieczenie: ubezpieczenie komunikacyjne każdego pojazdu oraz ubezpieczenie odpowiedzialności firmy za szkody, których nie pokrywa ubezpieczenie komunikacyjne.
- Wiedza personelu: kierowcy znają ryzyka, środki ochrony i przepisy dotyczące przewozu odpadów oraz wiedzą, jak postąpić przy wypadku lub wycieku.
- Zabezpieczenie ładunku: sprzęt i działania zapobiegające wyciekom i rozsypaniu odpadów.
- Znajomość odpadu: wiedza o składzie odpadów wystarczająca do wyboru właściwego odbiorcy.
- Zmiany w firmie: zgłaszanie urzędowi istotnych zmian kadrowych, technicznych lub finansowych w stosunku do wniosku.
Nieprzestrzeganie warunków może skończyć się cofnięciem zezwolenia w całości lub w części (24 kap. 3 § miljöbalken).
Ani szwedzkie przepisy o odpadach, ani prawo UE nie wymagają oznaczania pojazdu tablicami „A”. To wymóg niemiecki (§55 KrWG). Jeśli trasa prowadzi przez Niemcy, tablice są potrzebne na tym odcinku – szczegóły w artykule o zezwoleniu na transport odpadów w Niemczech.
Planowany czas uzyskania zezwolenia to około 30 dni roboczych. Zależy on od urzędu i kompletności dokumentów.
Przewóz przez granicę: Annex VII, notyfikacja, DIWASS i SENT
Szwedzkie zezwolenie dotyczy przewoźnika. Procedurę dla konkretnej przesyłki określa rozporządzenie (UE) 2024/1157, stosowane od 21 maja 2026 r.: przy kwalifikujących się odpadach do odzysku jest to Annex VII (art. 18), w innych przypadkach uprzednie pisemne zgłoszenie i zgoda (notyfikacja). Szwedzkim organem właściwym dla przesyłek jest Naturvårdsverket (8 kap. 2 § avfallsförordningen).
Dokumentacja przemieszczeń jest prowadzona elektronicznie w unijnym systemie DIWASS, z którego korzysta także Szwecja. Jeśli trasa przebiega przez Polskę, trzeba sprawdzić również obowiązki w systemie SENT.
Kontrole i sankcje
Länsstyrelsen kontroluje przewozy odpadów przekraczające granicę, m.in. w portach i na przejściach granicznych. Sprawdza, czy ładunek jest odpadem i czy przesyłka ma wymagane dokumenty. Zezwolenie przewoźnika policja i inne urzędy mogą sprawdzić w publicznym rejestrze przewoźników odpadów.
Przewóz bez zezwolenia
Zawodowy przewóz odpadów z załadunkiem lub rozładunkiem w Szwecji bez szwedzkiego zezwolenia.
Skutek: przestępstwo „otillåten avfallstransport” – grzywna lub pozbawienie wolności do 2 lat (29 kap. 4 a § miljöbalken).
Odpad niebezpieczny na złym zezwoleniu
Firma ma zezwolenie tylko na odpady inne niż niebezpieczne, a ładunek ma kod z gwiazdką.
Skutek: przewóz poza zakresem zezwolenia może zostać potraktowany jak przewóz bez zezwolenia (29 kap. 4 a § miljöbalken).
Naruszenie warunków
Brak kopii zezwolenia w pojeździe, brak ubezpieczenia, niezgłoszone zmiany w firmie.
Skutek: odpowiedzialność karna za naruszenie warunku (29 kap. 4 § miljöbalken) i ryzyko cofnięcia zezwolenia (24 kap. 3 §).
Nielegalne przemieszczenie
Zła procedura przesyłki, np. Annex VII zamiast notyfikacji.
Skutek: odpowiedzialność z 29 kap. 4 a § miljöbalken; w poważnych przypadkach od 6 miesięcy do 6 lat pozbawienia wolności.
Wysokość kary ustala sąd w konkretnej sprawie. Szwedzkie przepisy nie podają stałej kwoty grzywny za przewóz bez zezwolenia.
Kwestie sporne i do rozstrzygnięcia dla konkretnej firmy
- Gdzie kończy się tranzyt? Stanowisko Länsstyrelsen dotyczy przejazdu przez Szwecję. Przeładunek, postój z rozładunkiem albo odbiór części ładunku w Szwecji to już transport z załadunkiem lub rozładunkiem w kraju, a więc z obowiązkiem zezwolenia.
- Zakres zezwolenia a ładunek. Zezwolenie na odpady inne niż niebezpieczne nie obejmuje odpadów niebezpiecznych. O tym, który zakres jest potrzebny, decyduje klasyfikacja odpadu według kodu (gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny). Ładunki mieszane i niepewna klasyfikacja wymagają oceny przed przyjęciem zlecenia.
- Odpady komunalne. Jeżeli przewóz dotyczy odpadów objętych gminnym monopolem na odbiór odpadów, oprócz zezwolenia potrzebna jest zgoda gminy.
- Zezwolenie na czas określony. Przy odpadach niebezpiecznych zezwolenie zawsze wygasa najpóźniej po 5 latach. Przy pozostałych odpadach decyzja może przewidywać termin, więc warto sprawdzić jej treść, a nie zakładać ważność bezterminową.
Wymagania w innych krajach na trasie opisujemy w przeglądzie Transport odpadów po Europie w 2026/2027.
Najczęstsze pytania
Czy polskie BDO wystarczy do przewozu odpadów w Szwecji?
Nie. BDO to polska rejestracja. Zawodowy przewóz odpadów z załadunkiem lub rozładunkiem w Szwecji wymaga szwedzkiego zezwolenia z 5 kap. 1 § avfallsförordningen.
Czy zezwolenie jest potrzebne, jeśli tylko przejeżdżam przez Szwecję?
Według Länsstyrelsen przy transporcie tranzytowym zezwolenie nie jest potrzebne. Przesyłka musi jednak mieć dokumenty wymagane przez rozporządzenie (UE) 2024/1157, a przewoźnik powinien mieć uprawnienia wymagane w krajach załadunku i rozładunku.
Czy szwedzkie zezwolenie obowiązuje w całym kraju?
Tak. Zezwolenie wydaje jedna länsstyrelse i obowiązuje ono w całej Szwecji. Nie trzeba uzyskiwać osobnych zezwoleń w poszczególnych województwach.
Jak długo ważne jest zezwolenie?
Zezwolenie na odpady niebezpieczne wydaje się na czas określony, najwyżej 5 lat. Zezwolenie na odpady inne niż niebezpieczne jest zwykle wydawane do odwołania, ale urząd może określić termin. O ważności rozstrzyga decyzja.
Czy z zezwoleniem na odpady inne niż niebezpieczne mogę wozić odpady niebezpieczne?
Nie. Taka decyzja wprost wyłącza odpady niebezpieczne. Potrzebne jest zezwolenie obejmujące odpady niebezpieczne, a urząd oczekuje wtedy kwalifikacji ADR kierowców.
Czy w Szwecji potrzebne są tablice „A”?
Nie. Szwedzkie przepisy i prawo UE ich nie wymagają. Tablice „A” są obowiązkowe w Niemczech, więc przy trasie przez Niemcy trzeba je mieć na tym odcinku.